NFT năm 2025: Từ cơn sốt giá đến tiện ích thực tế và ứng dụng đời thật

NFT năm 2025: Từ cơn sốt giá đến tiện ích thực tế và ứng dụng đời thật

Vào năm 2021, thị trường NFT (Non-Fungible Token) bùng nổ như một cơn địa chấn trong thế giới crypto. Những hình ảnh pixel đơn giản như CryptoPunks hay Bored Ape Yacht Club từng được giao dịch với giá hàng triệu đô la. Một bức collage kỹ thuật số của nghệ sĩ Beeple thậm chí đã được bán tại Christie’s với giá 69 triệu USD — mức giá khiến cả giới nghệ thuật truyền thống lẫn công nghệ đều sửng sốt. Nhưng chỉ vài năm sau, khối lượng giao dịch NFT trên các sàn như OpenSea đã sụt giảm hơn 90% so với đỉnh cao, và nhiều “blue-chip NFT” mất tới 80–90% giá trị.

Giờ đây, bước sang năm 2025, NFT không còn là chủ đề nóng hổi trên mạng xã hội như trước. Tuy nhiên, điều thú vị là chúng không biến mất — mà đang chuyển mình. Thay vì chỉ là những hình ảnh JPEG được đầu cơ, NFT đang dần tìm được chỗ đứng trong các ứng dụng có tính tiện ích thực tế và kết nối với đời sống thật.

Một trong những xu hướng rõ rệt nhất là việc NFT được dùng làm chứng nhận quyền sở hữu kỹ thuật số có thể xác minh. Ví dụ, các hãng thời trang cao cấp như Gucci hay Adidas đã tích hợp NFT vào chiến lược sản phẩm vật lý: mua một đôi giày giới hạn, bạn nhận kèm một NFT cho phép truy cập nội dung độc quyền, tham gia sự kiện hoặc thậm chí đổi lấy phiên bản kỹ thuật số trong metaverse. Điều này không chỉ tăng giá trị cảm nhận cho người tiêu dùng, mà còn giúp thương hiệu chống hàng giả — bởi mỗi NFT gắn liền với một mã định danh duy nhất trên blockchain.

Trong lĩnh vực giải trí, NFT cũng đang trở thành công cụ quản lý bản quyền và phân phối doanh thu. Năm 2024, Warner Music Group đã thử nghiệm phát hành album dưới dạng NFT, trong đó mỗi chủ sở hữu NFT nhận được phần trăm doanh thu từ lượt stream trên Spotify hoặc Apple Music. Đây là một bước tiến so với mô hình truyền thống, nơi nghệ sĩ thường phải chia sẻ doanh thu qua nhiều trung gian.

Ngay cả trong giáo dục và chứng chỉ chuyên môn, NFT cũng bắt đầu xuất hiện. Đại học MIT và một số tổ chức đào tạo quốc tế đã cấp bằng tốt nghiệp hoặc chứng chỉ khóa học dưới dạng NFT — giúp người tuyển dụng dễ dàng xác minh tính xác thực mà không cần liên hệ lại trường. Với hơn 300 triệu hồ sơ xin việc bị làm giả mỗi năm trên toàn cầu (theo ước tính của Interpol), giải pháp dựa trên blockchain có thể mang lại giá trị thiết thực.

Một yếu tố then chốt thúc đẩy sự chuyển dịch này là sự trưởng thành của hạ tầng blockchain. Các chuỗi như Polygon, Solana hay Base (do Coinbase phát triển) đã tối ưu hóa phí giao dịch và tốc độ xử lý, khiến việc mint (tạo) và chuyển nhượng NFT trở nên rẻ và nhanh hơn rất nhiều so với thời Ethereum gas fees lên tới hàng trăm đô la. Đồng thời, các tiêu chuẩn mới như ERC-6551 — cho phép NFT sở hữu tài sản khác (gọi là “token-bound accounts”) — đang mở ra khả năng biến NFT thành “ví cá nhân” chứa token, vé sự kiện, hoặc thậm chí lịch sử giao dịch của chủ sở hữu.

Tất cả những điều này cho thấy: NFT không chết. Chúng chỉ đang thoát khỏi giai đoạn “bong bóng đầu cơ” để bước vào kỷ nguyên ứng dụng có mục đích.

---

Nhưng liệu tiện ích thực tế có đủ để cứu NFT?

Dù xu hướng tích hợp NFT vào đời sống thật nghe có vẻ hứa hẹn, vẫn có lý do để thận trọng. Trước hết, nhiều ứng dụng “tiện ích” hiện nay vẫn mang tính thí điểm hoặc quy mô nhỏ, chưa chứng minh được khả năng mở rộng. Ví dụ, dù Adidas đã ra mắt dòng giày kết hợp NFT từ năm 2022, nhưng doanh số thực tế từ các sản phẩm này vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng doanh thu công ty. Người tiêu dùng phổ thông — vốn không quen với ví crypto hay gas fees — vẫn thấy rào cản kỹ thuật quá cao.

Thứ hai, vấn đề về quyền riêng tư và kiểm soát dữ liệu vẫn chưa được giải quyết triệt để. Khi NFT gắn liền với danh tính số (như bằng cấp, vé concert, hồ sơ y tế...), việc lưu trữ thông tin nhạy cảm trên blockchain — vốn là hệ thống công khai và bất biến — có thể dẫn đến rủi ro nghiêm trọng nếu bị lộ hoặc lạm dụng. Không phải ai cũng muốn lịch sử mua sắm, trình độ học vấn hay thói quen giải trí của mình được ghi vĩnh viễn trên một sổ cái công khai.

Cuối cùng, giá trị cốt lõi của NFT vẫn phụ thuộc vào niềm tin tập thể. Trong thế giới vật lý, quyền sở hữu được đảm bảo bởi luật pháp và cơ quan nhà nước. Nhưng trong thế giới kỹ thuật số, NFT chỉ có giá trị nếu cộng đồng — và đặc biệt là các nền tảng lớn — tiếp tục công nhận nó. Nếu Twitter (nay là X) ngừng hiển thị avatar NFT, hay Instagram ngừng hỗ trợ NFT verification, thì “trạng thái đặc biệt” của NFT sẽ nhanh chóng phai nhạt. Lịch sử đã cho thấy: công nghệ dù tiên tiến đến đâu cũng có thể thất bại nếu thiếu sự chấp nhận rộng rãi từ người dùng cuối.

Tóm lại, NFT năm 2025 đang trên hành trình tìm lại ý nghĩa thực sự của mình — không phải như một công cụ đầu cơ, mà như một lớp hạ tầng kỹ thuật số cho quyền sở hữu và danh tính. Tuy nhiên, con đường từ “ý tưởng hay” đến “giải pháp thiết yếu” vẫn còn dài. Và như mọi công nghệ mới, NFT sẽ chỉ tồn tại lâu dài nếu nó giải quyết được vấn đề thực — chứ không chỉ tạo ra cảm giác “mới lạ”.